Eşyanın hakikatleri sabit tir, bunlarla (sabit olduğu ile) alakalı ilim tahakkuk edicidir. Bu, Sofestaiyye'nin hılafı nadır.
Mahlukat için ilmin sebebleri üçtür.
1-Sağlam hisler. 2- Sadık haber. 3- Akıl.
Hisler beş tanedir. İşitmek-Görmek-Kokla mak-Tadmak-Dokunmak.
Bunlardan her bir hassa ile, o hassa ne için vaz' edilmiş ise o şey üzerine vakıf olunur.
Haberi sâdık iki kısımdır. Birisi haberi mütevâtirdir. Bu, yalan üzerine ittifakları tasav vur olunamayan bir topluluğun lisanları üzere sabit olan haberdir.
Bu, zaruri ilmi gerek tiricidir. Eski zamanlarda yaşayan sultanları bilmek, uzak beldeleri (bilmek) gibi.
İkinci nevi, mucize ile kuvvetlendirilmiş Peygamberin haberidir. Bu, istidlâli ilmi gerektirir. Bununla sabit olan ilim yakin ve sebatta, zaruret ile sabit olan ilme benzer.







