Haccın Yapılış şekli

Hacı Mekke’ye girince, evvela Mescid-i Haram’dan (hac fiillerine) başlar. Beyt-i Şerifi görünce tekbir alır ve tehlil [1] eder. Haceri Esvet’ten (tavafa) başlar. Haceri Esvede yönelir. Ellerini namazdaki gibi kaldırarak tekbir alır. İnsanlara eziyet vermeksizin Haceri Esvedi öper veya onu selamlar veya elindeki bir şey ile ona dokunur ve o şeyi öper. Veya (bunlar mümkün değilse, insanlara eziyet vermemek için) Haceri Esvede yöneldiği halde tekbir, tehlil ile Allah’a hamd ederek ve Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi ve sellem) üzerine salât okuyarak Haceri Esvede işaret eder.

Tavaf eden kişi, Kâbenin kapısını takip eden (taraftan) sağ tarafını alıp (sağına dönerek) tavaf eder.[2] Ridasını (ihram kıyafetinin üstüne örttüğü parçası) sağ koltuğunun altına koyup iki ucunu sol omuzunun üzerine atarak izdıbağ[3] yaptığı halde tavaf eder. Tavafını, yedi şavt olarak Hatim’in[4] dışından yapar.

Yedi şavttan ilk evvelki üçünde remil[5] yapar. Diğerlerinde sekinet üzere yürür. Her geçtiğinde Haceri Esvedi selamlar. Tavafını Haceri Esvedi selamlamakla bitirir. Rüknü Yemaniyi[6] her uğradığında selamlamak güzeldir.

Tavaftan sonra Makamı İbrahim’in yanında veya mescidi haramda kolayına gelen yerde iki rekat kılar. Bu iki rekât, her yedi şavttan sonra vacibtir.[7] İşte bu, Tavafı Kudümdür.[8] Bu Mekke’de mukim olmayanlar için sünnettir. Sonra dönüp Haceri Esvedi selamlar, Safa tepesine çıkar, üzerine yükselir. Kabe’ye yönelir, dua için ellerini kaldırdığı halde tekbir ve tehlil alır, Peygamberimiz üzerine salat okur. Dilediği şekilde dua eder. Sonra Merve’ye doğru iner, sekinet üzere yürür. İki yeşil mil[9] arasındaki ‘Batnı Vadi’ye ulaşınca iki milin arasını geçene kadar süratle koşar.

Merve tepesinde, Safa’da yaptığı gibi yapar. İşte bu bir şavttır. Safa ve Merve arasında yedi şavt olarak sa’y eder. Sa’ye Safa ile başlar Merve ile bitirir.

Sonra Mekke’de ihramlı olduğu halde ikamet eder, Beytullahı dilediği kadar nafile olarak tavaf eder.

Yedinci gün: Zilhiccenin yedinci günü olunca, imam (idareci) insanlara hutbe okuyarak hac vazifelerini bildirir. Aynı şekilde dokuzuncu gün Arafat’ta, on birinci gün Mina’da hutbe okur.

Sekizinci gün: Terviye günü (sekizinci gün), sabah namazını kılınca Mina’ya doğru çıkar. Orada Arefe gününün sabah namazına kadar kalır.

Dokuzuncu gün: Sonra Arafat’a yönelir.[10] Güneş (öğle üzeri) zail olunca, imam Cumadaki gibi iki hutbe okur ve insanlara hac vazifelerini bildirir. Hutbeden sonra insanlara bir ezan ve iki kamet ile öğle ve ikindiyi birlikte kıldırır. Bu iki namazı cem etmenin şartı, imam ile birlikte onları kılmak ve ihramlı olmaktır, imam ile bulunmak şartına imameyn muhalefet etti. Sonra binekli olduğu halde abdest veya gusül alarak imam ile birlikte Cebeli Rahme (Rahmet Dağı) yakınında vakfe yapar. Gusül etmesi sünnettir.

Arafatın tamamı, Batnı Urene hariç vakfe yeridir. Ellerini kaldırdığı halde, açarak, hamd ederek, tekbir alarak, tehlil okuyarak, telbiye okuyarak, Peygamberimize salat okuyarak, ihtiyaçları için gayretle/aşkla dua ettiği halde kıbleye yönelir. İnsanlar imamın peşinde ona yakın olduğu halde, sözünü dinleyerek kıbleye doğru dönerek vakfe yaparlar.

Güneş battıktan sonra imamla beraber Müzdelife’ye inerler. Cebeli Kuzah (dağı) yakınına inerler. Akşam ve yatsıyı bir ezan ve bir kametle birlikte kılarlar. Yolda veya Arafat’ta akşamı kılanın, fecri sadık doğmadıkça onu iade etmesi gerekir. İmamı Yusuf buna muhalefet etti.

Onuncu gün: Müzdelife’de geceler. Fecir doğunca erkenden sabahı kılar.  Meş’aril Haram’da vakfe yapar, burada Arafat’ta yaptığı gibi yapar. Müzdelife’nin tamamı, Vadi-i Muhassır hariç vakfe yeridir.

Aydınlık vaktinde, güneş doğmadan evvel Mina’ya çıkar. Mina’da vadinin ortasındaki Cemre-i Akabe’ye[11], çakıl taşları gibi yedi taş atar. Her taş ile birlikte tekbir alır. İlk taş ile birlikte telbiyeyi keser. (Cemre-i Akabeyi) Taşladıktan sonra yanında durmaz.

Sonra isterse[12] kurban keser, sonra başını tıraş eder, bu efdaldir veya saçını kısaltır. Hanımından başka her şey ona helal oldu. Sonra o gün veya yarın veya daha sonra Mekke’ ye gider, eğer daha evvelden yapmışsa remil ve sa’y[13] yapmaksızın, ziyaret tavafını yapar. Eğer böyle değilse[14], tavafta remil yapar, sonra sa’y eder. Tavafı ziyaretin vakti, kurban gününün fecrinin doğmasından sonradır. Bu vakitte tavaf efdaldir. Kurban bayramı günlerinden sonraya tavafı ziyareti tehir etmek mekruhtur.

Sonra Mina’ya dönüp ikinci günde, zevalden sonra üç cemreye de taş atar. Mescidi Hayfı takip eden cemreden taş atmaya başlar. Ona yedi taş atar, her taş ile birlikte tekbir alır. (taşlar bitince) yanında durur ve dua eder. Sonra bunu takip eden ikinci cemrede aynı şekilde yapar. Sonra Cemreyi Akabe’de aynı şekilde yapar, şu kadar varki Cemre-i Akabe yanında durmaz.

Sonra üçüncü gün de aynı şekildedir. Bundan sonra dilerse Mekke’ye gider. Hacının dördüncü günde, fecrin doğmasından evvel Mekke’ye gitme hakkı vardır; fecir doğduktan sonra (cemrelere) taş atmadıkça Mekke’ye gidemez. Dilerse Mina’da kalır, evvelde anlatıldığı gibi cemreleri taşlar. Bu şekilde yapması güzeldir. Eğer dördüncü günde zevalden evvel cemrelere taş atarsa caizdir.

Binekli veya bineksiz taş atmak caizdir, Cemreyi Akabe’nin gayrisinde bineksiz olmak efdaldir. Taş attığı (günler) Mina’da geceler. Kendisi gitmeden evvel Mekke’ye eşyalarını göndermesi mekruhtur. Mekke’ye doğru gidince, bir an bile olsa Muhassab denilen yere uğrar.